Het werkveld

KOBO wil binnen hogescholen en universiteiten de aandacht voor vakmanschap op het gebied van bodem en ondergrond versterken. Maar wat houdt dat vakmanschap precies in? Hoe ziet het werkveld 'bodem en ondergrond' eruit? De artikelen, websites en publicaties hieronder geven een goede indruk. Het overzicht laat enerzijds zien hoe veelzijdig het vakgebied is. Tegelijk wordt ook duidelijk dat bodem en ondergrond op veel manieren een belangrijke rol spelen in ons dagelijks leven.


https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/project-zoeken-we-grenzen-op/

‘Met dit project zoeken we de grenzen op’

‘Met dit project zoeken we de grenzen op’
Datum: 30-09-2015
Bron: COB

Vervorming van belendende gebouwen, omgevingsgeluid, grondwaterstand, trillingen. Bij de aanleg van de parkeergarage van Nieuw Hoog Catharijne in Utrecht is monitoring van alle kritische factoren essentieel. De vijflaagse parkeergarage onder een nieuw deel van winkelcentrum Hoog Catharijne wordt gebouwd in een complexe omgeving. Tussen de Catharijnesingel, die straks weer vol water zit, en het Vredenburgplein is weinig ruimte. De afstand tot muziekcentrum TivoliVredenburg is een meter. Ook aan de andere zijde van de bouwkuip is de ruimte beperkt. “Er moet gebouwd worden, maar liefst zonder dat de stad er iets van hoort, ziet of ruikt”, vat Hans Dries de omstandigheden samen. Om vervorming van belendende percelen te beperken én de bouwtijd te bekorten, is gekozen voor een bijzondere bouwmethodiek.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/bodemschat-of-afvoerput/

Bodemschat of afvoerput

Bodemschat of afvoerput
Datum: 02-06-2016
Bron: VRPO

De VPRO-documentairereeks Nederland van boven heeft een aflevering die zich specifiek richt op de ondergrond: Bodemschat of afvoerput. In deze aflevering kijk je naar sporen van onze ondergrondse schatten vanuit de lucht. Vele grondstoffen en vruchtbare bodems, maar ook afval, rioolbuizen en elektriciteitskabels zitten onder de grond verstopt.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/winst-door-denken-vanuit-kansen/

Winst door te denken vanuit kansen

Winst door te denken vanuit kansen
Datum: 29-01-2016
Bron: COB

“Ik zie het lectoraat vooral als kern van een netwerk dat breed en integraal in de praktijk geworteld is”, zegt Geert Roovers, de kersverse lector Bodem en Ondergrond aan de hogeschool Saxion. Hij ziet het als een persoonlijke opdracht om studenten – zowel van het hbo als op universiteiten – warm te maken voor de ondergrond.

“We willen nieuwe wetenschappelijke inzichten vertalen naar praktisch toepasbare werkwijzen en onderwijsmodules”, aldus Roovers over de ambitie van het lectoraat. “Daarbij denk ik bijvoorbeeld aan nieuwe governanceconcepten, adaptieve planning en de rol van data en sociale media. De output zal meer liggen in het empoweren van mensen dan in rapportages. Daarbij richten we ons op het huidige en het toekomstige werkveld en proberen we nieuwe inzichten ook te laten landen in het onderwijs. Met het lectoraat wil ik studenten enthousiast maken voor het thema door ze maatschappelijk relevante cases voor te houden. De resultaten komen beschikbaar voor het hoger onderwijs via publicaties en KOBO.”

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/energie-opslaan-bodem/

Energie opslaan in de bodem

Energie opslaan in de bodem

Als we de warmte van de zomer en de kou van de winter opslaan in ondergrondse bassins hoeven we veel minder aardgas aan te spreken om onze huizen te verwarmen. Installaties voor warmte- en koudeopslag (WKO) worden dan ook steeds vaker aangelegd. Wil je meer hierover weten? Kijk en lees dan hier verder:

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/ontstaansgeschiedenis-van-de-ondergrond/

Ontstaansgeschiedenis van de ondergrond

Ontstaansgeschiedenis van de ondergrond

De Nederlandse bodem bestaat met name uit zand, klei, veen en water. De eigenschappen van die grondstoffen en de geologische vorming bepalen het draagvermogen van de bodem en de vervorming die kan optreden. Als civiel ingenieur is het daarom handig om wat af te weten van geologie: het gedrag van de ondergrond is tenslotte zeer bepalend voor de stevigheid van een constructie. De website geologievannederland.nl vertelt uitgebreid over de opbouw van de ondergrond.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/virtueel-stroomlijnen-nutswerkzaamheden/

Het virtueel stroomlijnen van nutswerkzaamheden

Het virtueel stroomlijnen van nutswerkzaamheden
Datum: 29-01-2016
Bron: COB

Werkzaamheden aan ondiepe ondergrondse infrastructuur (kabels en leidingen) zijn notoir vanwege de langdurige overlast die ze veroorzaken. Wethouders proberen ze ‘bij te sturen’ met strakke deadlines en eisen ten aanzien van hinder en ruimtegebruik. Hoe kunnen deze projecten dan toch vaak uitlopen? Daar heeft Léon olde Scholtenhuis voor zijn promotie aan de Universiteit Twente onderzoek naar gedaan. Hij heeft in het bijzonder gekeken naar visualisaties: hoe kun je met virtuele bouw- en ontwerptools de coördinatieprocessen ondersteunen en de betrouwbaarheid van nutsprojecten vergroten?

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/ontwikkeling-kustlijn/

Ontwikkeling kustlijn

Ontwikkeling kustlijn
Datum: 10-01-2012

De loop van de kustlijn van Nederland is in duizenden jaren sterk veranderd. Deze video van de VPRO-documentairereeks Nederland van boven brengt dat mooi in beeld. In het artikel Holland in het Holoceen van Kennislink vind je ook een uitgebreide toelichting op de ontwikkeling van de Nederlandse kustlijn.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/vergaan-gevonden-en-nu-publiekstrekker-nummer/

Vergaan, gevonden en nu publiekstrekker nummer één

Vergaan, gevonden en nu publiekstrekker nummer één
Datum: 09-02-2015
Bron: Leidsche Rijn in beeld

In september 1997 wordt bij archeologisch bodemonderzoek in de Vinex-locatie Leidsche Rijn (Veldhuizen) een heel bijzondere vondst gedaan. Een perfect geconserveerd Romeins vrachtschip, nu bekend onder de naam De Meern 1. In eerste instantie koos men ervoor om deze vondst in de grond te laten zitten. In 2003 is er toch besloten om het schip op te graven. In de omgeving van het schip werd gestart met de aanleg van waterpartijen, waardoor er zuurstofrijk grondwater bij het schip kan komen en het scheepshout aangetast zou kunnen worden.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/ondergronds-bouwen-naast-oude-huizen/

Ondergronds bouwen naast oude huizen

Ondergronds bouwen naast oude huizen
Datum: 30-09-2013
Bron: COB

Voor veel dichtbevolkte gebieden is ondergronds bouwen essentieel voor de kwaliteit van de bovengrondse leefomgeving. Deze projecten moeten in steeds complexere omstandigheden gerealiseerd worden, wat leidt tot diepere ontgravingen dichter bij bestaande bebouwing. Mandy Korff deed voor haar promotie aan Cambridge University onderzoek naar de grond-gebouwinteractie bij op palen gefundeerde gebouwen naast diepe ontgravingen. Ze richtte zich specifiek op oude (houten) palen in slappe bodem; een situatie die vaak voorkomt in oude steden gelegen aan water, zoals Amsterdam, New Orleans en Jakarta. Korffs studie kan gebruikt worden voor het ontwerp en de monitoring van diepe bouwprojecten in zulke gebieden.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/zandbanenkaart-rivierenland/

Zandbanenkaart Rivierenland

Zandbanenkaart Rivierenland
Datum: 28-12-2009
Bron: Universiteit Utrecht

Na 18 jaar onderzoek is er een compleet beeld van de ligging van zandbanen in de kleiige gebieden rond de rivieren in Gelderland en Overijssel. Voor het onderzoek zijn de resultaten van 100.000 boringen tot 10 meter diepte verwerkt. De informatie is belangrijk voor ondermeer waterbeheer, ruimtelijke ontwikkeling en archeologisch bodemonderzoek.

Het rapport ‘Zand in Banen’ brengt de zandbanen en de diepte waarop ze voorkomen in het Rivierengebied en het IJsseldal, inclusief de uiterwaarden, in beeld. Deze informatie is van groot belang voor tal van toepassingen. In het begin werden de resultaten vooral gebruikt voor inschatting van de effecten van waterhuishoudkundige ingrepen. In de afgelopen jaren zijn de zandbanenkaarten ook bruikbaar gebleken voor andere aspecten van de ruimtelijke planning, zoals inrichting en herinrichting van uiterwaarden, natuurontwikkeling in en buiten de uiterwaarden, dijkverbetering, zand- en kleiwinning en archeologische prospectie.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/bodemtransplantatie-geeft-zetje-goede-richting/

Bodemtransplantatie geeft zetje in goede richting

Bodemtransplantatie geeft zetje in goede richting
Datum: 06-10-2016
Bron: Kennislink

Terreinbeheerders proberen natuurontwikkeling te sturen door maaisel uit andere gebieden uit te strooien in nieuwe terreinen. Bodemonderzoeker dr. Martijn Bezemer van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) gaat een stapje verder met bodemtransplantatie. “De gedachte is dat dat maaisel veel zaden en ‘stekjes’ bevat van planten die je graag in je nieuwe gebied wilt hebben. Maar in de praktijk blijkt dat vaak toch niet zo te werken. Ons idee is dat een belangrijke stap wordt vergeten: de bodem!”

In eerdere experimenten hebben de onderzoekers van het NIOO in samenwerking met Natuurmonumenten, al laten zien dat ze door middel van een transplantatie van plagsel uit heideterreinen de ontwikkeling van nieuwe natuur beter kunnen sturen. Bezemer: “Als je niet alleen maaisel, maar met het plagsel ook de bodem van die heideterreinen uitstrooit, krijg je op maagdelijke terreinen veel sneller heidenatuur terug dan wanneer je alleen maaisel uitstrooit.”

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/bodemfuncties-en-kwaliteiten/

Bodemfuncties en -kwaliteiten

Bodemfuncties en -kwaliteiten
Bron: Ruimte met toekomst

De bodem is letterlijk en figuurlijk een belangrijke onderlegger voor duurzame ruimtelijke ontwikkeling. De bodem heeft vier functies: dit zijn de vier kwaliteiten die benut kunnen worden bij het inrichten van de leefomgeving. Dit vraagt wel om goede afstemming, want diverse kwaliteiten zijn van elkaar afhankelijk. Van plek tot plek bekijken welke kwaliteiten van de ondergrond belangrijk zijn en hoe ze kunnen worden gecombineerd.

  • Informatiefunctie
    De bodem is de basis van het landschap en het (natuur-)historisch archief (informatie). De ondergrondse ruimte is een schatkamer voor genetisch materiaal, cultureel erfgoed en drager van het landschap en daarmee bepalend voor de identiteit van gebieden.
  • Productiefunctie
    De ondergrond is de basis voor natuur, landbouw, tuinbouw en bosbouw en ‘producent’ van delfstoffen (waaronder water) en van energie (aardwarmte en opslag van warmte en koude).
  • Draagfunctie
    De ondergrond is de drager van constructies, funderingen, ondergrondse verblijfsruimten (parkeergarages, winkelcentra, etc.), kabels en leidingen. De ondergrond is een buffer voor de opslag van hemelwater.
  • Regulatiefunctie
    In de ondergrond vinden processen plaats als filtratie, buffering en chemische omzetting. De ondergrond heeft een grote capaciteit tot (zelf)regulatie en is in staat om zelf, soms geholpen door de mens, verontreinigingen af te breken mits ze ruimte en tijd krijgt.

Meer informatie over deze functies en de instandhouding en verbetering van het bodem- en grondwatersysteem vind je op Ruimtemettoekomst.nl

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/conservatoriumhotel-dankzij-goed-georisicomanagement/

Conservatoriumhotel dankzij goed georisicomanagement

Conservatoriumhotel dankzij goed georisicomanagement
Datum: 31-01-2014
Bron: COB

Een goede risico-inventarisatie vooraf en vervolgens een intensieve monitoring. Die combinatie zorgde ervoor dat de complexe verbouwing van het voormalige Sweelinck Conservatorium tot vijfsterrenhotel zonder noemenswaardige problemen verliep. Geotechnisch expert Almer van der Stoel van CRUX Engineering en Martijn Snel van projectontwikkelaar IQNN Vastgoed blikken terug op een geslaagde samenwerking.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/gidsmodellen/

Gidsmodellen

Gidsmodellen

Voor het plannen van duurzame gebiedsontwikkeling en klimaatadaptatie bestaan er diverse methoden en hulpmiddelen. De gidsmodellen bieden een ruimtelijke structurering vanuit bodem, water en groen. Ze borduren voort op de lagenbenadering die als fundament voor ruimtelijk beleid op rijksniveau is gebruikt. De lagenbenadering is een goed hulpmiddel voor analyse. Een bezwaar is echter dat deze benadering geen richting geen aan planprocessen, omdat een handelingsperspectief ontbreekt. De gidsmodellen bieden wel zo’n handelingsperspectief en maken daarmee de lagenbenadering operationeel. Met de gidsmodellen kan bij de inrichting en beheer van de bebouwde klimaatbestendige omgeving nu beter rekening worden gehouden met de randvoorwaarden van bodem en water.

Elk gidsmodel bestaat uit drie afbeeldingen:

  1. De basis, met karakteristieke kenmerken van bodem, ondergrond, water en groen als exponenten hiervan.
  2. Mogelijkheden voor versterken van klimaatrobuustheid.
  3. Mogelijkheden voor versterking van ecosysteemdiensten.

Zie voor meer informatie:

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/archeologie/

Archeologie

Archeologie

Het archeologisch onderzoek dat in Nederland wordt uitgevoerd is altijd gerelateerd aan ruimtelijke-ordeningsprojecten. Doel van het onderzoek is te bepalen of de resten ter plekke, in de ondergrond, kunnen worden bewaard voor het nageslacht. De gedachte hierachter is dat in de toekomst meer en betere onderzoekstechnieken zullen bestaan, waarmee we meer over ons verleden te weten kunnen komen. Opgraven kan immers maar één keer. Alleen als het echt niet anders kan, wordt besloten tot opgraven. De keuze voor opgraven, behouden of begeleiden wordt vastgelegd in een zogeheten selectiebesluit. Dit selectiebesluit wordt genomen door het bevoegd gezag. Afhankelijk van de situatie is dit de gemeente, de provincie of het Rijk.

Wil je meer weten over archeologisch onderzoek? Kijk dan eens op Archeologieinnederland.nl. Deze website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bevat onder meer informatie over wetten en regels,  archeologische thema’s zoals bewoning, rituelen en locatiekeuze, en over het uitvoeren van archeologisch onderzoek (wie doet wat?). Ook kun je via de site gemeentelijk archeologische kaarten inkijken.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/bouwen-met-hindernissen/

Bouwen met hindernissen

Bouwen met hindernissen
Datum: 30-09-2013
Bron: COB

Onder de rook van de Groningse Martinitoren wordt gewerkt aan het Groninger Forum, een centrum voor populaire cultuur, informatie en actualiteit, met ondergronds een fietsenberging en een vijflaagse parkeergarage. De locatie is in meerdere opzichten een uitdaging. Zo ligt de bouwplaats precies op een uitloper van de Drentse Hondsrug, waardoor er grote zwerfkeien in de bodem kunnen zitten. Bovendien ligt de bouwplaats midden in het centrum, pal achter de historische bebouwing van de Groningse binnenstad.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/heel-holland-zakt/

Heel Holland Zakt

Heel Holland Zakt

In 2016 organiseerde het Platform Slappe Bodem het congres Heel Holland Zakt. Overheden, waterschappen, aannemers, ingenieursbureaus en kennisinstituten lieten deze dag zien hoe zij bodemdaling aanpakken. Van 3D-ondergrondmodellen en ‘sturen met water’ tot multifunctionele boerderijen en betonnen funderingen. De praktijkverhalen zijn allemaal terug te kijken via het YouTube-kanaal van STOWA.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/pionieren-in-de-ondergrond/

Pionieren in de ondergrond

Pionieren in de ondergrond
Datum: 02-08-2010
Bron: Hydrotheek

Wie nadenkt over een duurzaam energie- en omgevingsbeleid ontkomt niet aan de ondergrond. De publicatie ‘Pionieren in de ondergrond’ beschrijft praktijkervaringen van gemeenten met de integrale en gebiedsgerichte benadering van de ondergrond. Welke kansen biedt de ondergrond, het overkoepelende beleid en wat kunnen we leren van de pioniers? De praktijkverhalen laten zien dat veel kennis aanwezig is, maar ook dat er geen kant-en-klare handleiding voor een succesvolle integrale en gebiedsgerichte benadering bestaat. De ‘ideale aanpak’ verschilt per organisatie en per situatie. Wat voor de eigen organisatie de ideale aanpak is, kan alleen vastgesteld worden door zelf aan de slag te gaan. De publicatie beoogt hiertoe een inspiratiebron te zijn.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/het-belang-van-de-bodem/

Het belang van de bodem

Het belang van de bodem
Datum: 30-11-2015
Bron: Greens/EFA

De bodem is een levend ecosysteem. De gezondheid van de bodem heeft direct impact op de gezondheid van boeren. Maar door het gebruik van pesticiden en kunstmest gaat het leven in de bodem dood. Boeren worden op hun beurt afhankelijk van deze producten en de kwaliteit van ons voedsel is in gevaar.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/geotechniek/

Geotechniek

Geotechniek

Ga je bouwen op of in de bodem, dan ben je bezig met geotechniek. Een vakgebied waarbij biologie, geologie, civiele techniek, ruimtelijke ordening en communicatie bij elkaar komen. Dat zie je terug op de website van Geonet, waar dossiers zijn gemaakt over onderwerpen binnen de geotechniek. Van grondonderzoek tot funderingen en van monitoring tot dijktechnologie.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/ibook-onder-de-grond/

iBook ‘Onder de grond’

iBook ‘Onder de grond’
Datum: 22-10-2013

Het interactieve, digitale boek ‘Onder de grond’ neemt je mee op een reis door de Nederlandse ondergrond. In drie hoofdstukken komen de geologische geschiedenis van Nederland, de biodiversiteit van de bovenste bodemlagen en de veelzijdigheid van ondergronds bouwen aan de orde. Naast tekst en beeld bevat dit boek vele filmpjes, animaties, kaarten, infographics en 3D-modellen. Met je vingers zet je continenten in beweging en laat je 3D-modellen van parkeergarages kantelen en draaien.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/soilpedia/

Kennis over bodem en ondergrond

Kennis over bodem en ondergrond

Soilpedia is de online bibliotheek vol kennis over bodem en ondergrond. De inhoud varieert van wetenschappelijke studies tot en met de dagelijkse praktijk. De kennis is de afgelopen jaren onder andere in het NOBIS- en SKB-netwerk opgebouwd en wordt via deze website vrij gedeeld.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/klimaatverandering/

Klimaatverandering

Klimaatverandering
Datum: 29-09-2015
Bron: Kennislink

De temperatuur loopt heel langzaam op, de zeespiegel stijgt en de natuur om ons heen verandert mee. Het klimaat verandert, zoveel is duidelijk. Maar wat doet die verandering met ons en met onze leefomgeving? Wat is er al veranderd en wat staat ons nog te wachten? In dit cahier beschrijven toonaangevende Nederlandse wetenschappers voor hun vakgebied wat de belangrijkste veranderingen zijn.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/bouwen-bodemschatten-utrecht/

Bouwen met bodemschatten in Utrecht

Bouwen met bodemschatten in Utrecht
Datum: 30-09-2013
Bron: COB

“Tweeduizend jaar geschiedenis aanraakbaar en beleefbaar maken voor burger en toerist, dat is wat we hier willen bereiken.” Theo van Wijk, initiatiefnemer van Domplein 2013, vat in een zin het project Schatkamer II (nu: DOMunder) samen; een museum annex archeologische opgraving onder het Domplein in Utrecht.

In Utrecht worden de archeologische overblijfselen niet naar een museum gebracht, maar wordt het museum naar de overblijfselen gebracht. Met andere woorden, het museum wordt om de overblijfselen heen gebouwd. Zo blijft belangrijk archeologisch erfgoed in situ bewaard en tegelijkertijd toegankelijk gemaakt. Een unieke oplossing waar met belangstelling, maar soms ook met argusogen, naar wordt gekeken.

Het ongeschonden in situ bewaren van archeologische overblijfselen is niet de enige randvoorwaarde die bij aannemer ABT tot hoofdbrekens leidde. Uitgangspunt is ook dat het Domplein op het oude maaiveldniveau en met behoud van de bestaande functie als evenementenlocatie gehandhaafd blijft. Het project startte met een intensieve voorbereiding. Ed Smienk, hoofd adviesgroep civiele techniek van ABT vertelt in de Verdieping over de technische uitdagingen.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/ondergrondregie-in-de-praktijk/

Ondergrondregie in de praktijk

Ondergrondregie in de praktijk
Datum: 15-03-2016
Bron: RWS Leefomgeving

Een jaar lang hebben acht ervaren professionals hun praktijken gedeeld en samen gewerkt aan de vraag ‘Hoe help ik als ondergrondregisseur mijn collega’s binnen en buiten de organisatie bij oplossingen van gedeelde gebiedsopgaven?’. Hun persoonlijke bevindingen zijn te lezen in de eenmalige editie van Ruimte voor ondergrond (pdf, 7.3 MB).

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/ondergrondrisicos-in-beeld/

Ondergrondrisico’s in beeld

Ondergrondrisico’s in beeld
Datum: 09-06-2014
Bron: Geo-Impuls

Om een bouwproject op tijd en binnen budget te realiseren, is het essentieel om vroegtijdig en continu aandacht te besteden aan de ondergrond. Als hulpmiddel heeft Geo-Impuls het boekje ‘Heeft u overal aan gedacht?’ uitgebracht. Een publicatie die inzichtelijk maakt welke risico’s er kunnen voortkomen uit de ondergrond en hoe daarmee omgegaan kan worden. Wordt er vlakbij een waterkering gebouwd? Houd dan rekening met langere proceduretijden. Gaat het om een complexe constructie, bijvoorbeeld hele hoge nieuwbouw? Dan is de fundering extra belangrijk en is er mogelijk meer grondonderzoek nodig. Op deze manier benoemt de publicatie een aantal projectkenmerken die van invloed zijn op de ondergrondrisico’s. Opdrachtgevers (en andere betrokkenen!) krijgen zo snel een beeld van eventuele knelpunten in een project en mogelijke maatregelen die ze kunnen treffen.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/rotterdam-van-onderen/

Rotterdam van onderen

Rotterdam van onderen

Rotterdam staat bekend om zijn mooie skyline, maar ook ondergronds is er veel te zien. De tv-serie Rotterdam van onderen brengt bijzondere ondergrondse locaties en verhalen in beeld. Zo zijn er afleveringen over het ondergronds transport van water, data, olie en gas, over archeologie, de Maastunnel en over de vele kelders.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/ruimte-met-toekomst/

Ruimte met toekomst

Ruimte met toekomst

Voor een duurzame inrichting van een gebied is goede kennis van het ondergrondsysteem van belang. Daarom biedt de website Ruimtemettoekomst.nl veel informatie over bodem en ondergrond. Ruimtemettoekomst.nl gaat bijvoorbeeld in op de kwaliteiten van de ondergrond en de manier waarop de ondergrond meegenomen kan worden in het proces van gebiedsontwikkeling.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/stevige-stad-op-slappe-bodem/

Stevige stad op slappe bodem

Stevige stad op slappe bodem

De bodem van een groot deel van Nederland, waaronder de Randstad, bestaat voornamelijk uit slappe klei- en veenlagen. Die bodem daalt voortdurend, op sommige plaatsen zelfs sneller dan de zeespiegel stijgt. Bewoners en ondernemers hebben daardoor te maken met het verzakken van woningen, bedrijfspanden, wegen, rioleringen en groenvoorzieningen. Gouda is één van de steden die haar historische centrum wil beschermen tegen bodemdaling. Overheden, belangenorganisaties, het bedrijfsleven en kennisinstituten hebben de handen ineen geslagen voor een gezamenlijke aanpak. De coalitie ‘Stevige stad op slappe bodem’ richt zich op het ontwikkelen en realiseren van oplossingsrichtingen voor robuuste, leefbare steden.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/verbinding-wordt-gebiedsontwikkeling/

Verbinding wordt gebiedsontwikkeling

Verbinding wordt gebiedsontwikkeling
Datum: 29-01-2016
Bron: COB

Rijkswaterstaat verandert. De missie is verbreed. Er staat onder andere: ‘We beheren en ontwikkelen de rijkswegen, -vaarwegen en -wateren en zetten in op een duurzame leefomgeving’. Dat laatste betekent onder meer dat projecten integraler worden aangevlogen. Edwin van der Wel, afdelingshoofd van de afdeling Bodem+ van Rijkswaterstaat: “Het betrekken van de leefomgeving bij projecten betekent dat we breder kijken naar maatschappelijke waardecreatie.”

“Het streven naar een duurzame leefomgeving maakt onderdeel uit van de missie”, constateert Van der Wel. “Je zag al eerder dat de focus op de drie netwerken – hoofdwegen, -vaarwegen en -watersystemen – werd verbreed naar de betekenis van die netwerken voor de omgeving. De oprichting van een directie Leefomgeving binnen Rijkswaterstaat in 2013 heeft dat proces versneld. Verbindingen van A naar B worden meer bekeken vanuit het perspectief van gebiedsontwikkeling.”

“Uitgangspunt is dat alles wat we doen, meerwaarde oplevert voor het gebied waarin we werken. Dat zien we terug in een integrale aanpak, meer samenwerking en de toegenomen bereidheid om van elkaar te leren. De inbreng van Rijkswaterstaat ligt vooral op een andere manier van werken. Dat heeft ook een heel praktische reden. Het bereikbaarheidsfonds dat wordt gevoed met aardgasbaten, houdt in 2028 op te bestaan. Dat lijkt nog ver weg, maar rekening houdend met de doorlooptijd van grote infrastructurele projecten, is dat al ‘overmorgen’. Dus ook vanuit die invalshoek zullen we veel meer met elkaar in gesprek moeten over maatschappelijke meerwaarde.”

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/watermanagement/

Watermanagement

Watermanagement

Nederland heeft zich met maakbare structuren verzet tegen de loop van de natuur. Een groot deel van het land zou alweer door de zee zijn ingenomen zonder ingrijpen van de mens. Het huidige grondgebruik heeft dan ook een nauwe relatie met het beheer van grondwater. Op de website Ruimtemettoekomst.nl is veel informatie te vinden over het watersysteem. Er wordt onder meer stilgestaan bij de functies van water en de dilemma’s die er spelen. Ook wordt het watersysteem voor verschillende landschapstypen  inzichtelijk gemaakt.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/werken-ondergrond-digitaal-ondersteund/

Werken in de ondergrond digitaal ondersteund

Werken in de ondergrond digitaal ondersteund
Datum: 29-01-2016
Bron: COB

Verontreinigingen in de Nederlandse bodem zijn grotendeels in kaart gebracht. De gegevens zijn in beheer bij overheden, en in theorie voor iedereen beschikbaar. MWH Global en Antea Group hebben voor aannemers, nutsbedrijven en andere grondroerders beide een digitale toepassing ontwikkeld die beschikbare data ontsluit en interpreteert.

Met de oplossingen kunnen klanten voldoen aan arboen bodemwetgeving, die stellen dat onderzoek naar de bodemkwaliteit moet worden uitgevoerd voordat tot graafwerkzaamheden kan worden overgegaan. Zowel Bodem Digitaal Op de Kaart (BDOK) van Antea Group en Nazca IT Solutions als de Bodemrisicokaart (BRK) van MWH Global is erop gericht klanten in verschillende fasen van hun bedrijfsvoering te ondersteunen door bodeminformatie digitaal toegankelijk te maken. De mensen buiten in het veld kunnen met behulp van mobiele apparaten direct over lokale informatie beschikken en weten dus, ook bij een calamiteit, of zij veilig in de ondergrond kunnen werken. Werkvoorbereiders en planners hebben inzicht in verschillende lagen, aard en plaats van de verontreiniging. En de veiligheidskundige kan op basis van de informatie het wettelijk verplichte uitvoeringsplan maken.

Het gebruik van BDOK of BRK betekent dat er veel minder kostbaar bodemonderzoek nodig is en dat er ook bij onverwachte werkzaamheden veilig kan worden gegraven. Hoewel de systemen allebei werken op basis van bekende bodeminformatie, hebben de bedrijven elk een eigen weg gekozen om klanten vanuit hun database te ondersteunen. Een meerwaarde van beide toepassingen is dat ook de opvolging goed is geregeld.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/lorem-ipsum-dolor-sit-amet-conse/

Bodem kan fors bijdragen aan broeikaseffect

Bodem kan fors bijdragen aan broeikaseffect
Datum: 02-12-2016

In de grond ligt enorm veel koolstof opgeslagen, vooral in het hoge noorden. Wat gebeurt er met die voorraad als het klimaat warmer wordt? Een groot onderzoek door het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO) in Wageningen wijst uit dat als we onbekommerd broeikasgassen blijven uitstoten, de bodem daar tot 2050 nog eens twaalf tot zeventien procent bovenop kan doen.

Voor het onderzoek zijn kleine stukken land een of meer graden opgewarmd, in sommige gevallen twintig jaar lang, en is regelmatig de koolstofinhoud van de grond bepaald. Grond die veel koolstof bevat, blijkt koolstof te verliezen bij een hogere temperatuur. Dit komt, naar men aanneemt, doordat het dierlijk leven in de bodem bij een hogere temperatuur actiever wordt. Op koolstofarme grond kan het alle kanten op, al was er gemiddeld over alle proefvelden een lichte koolstofopname. Rond de polen en in gematigde klimaatzones is de bodem doorgaans koolstofrijk, in de tropen en subtropen meestal koolstofarm. Combinatie van deze onderzoeksresultaten met wereldwijde gegevens over het koolstofgehalte van de bodem, leverde een schatting op voor het totale broeikaseffect van de bodem bij een zekere temperatuurstijging.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/leve-n-de-bodem/

Leve(n) de bodem!

Leve(n) de bodem!
Datum: 06-10-2016

De bodem is niet alleen letterlijk de grond onder ons bestaan, ze is dat ook figuurlijk. Vruchtbare bodems leveren ons bijvoorbeeld voedsel, water en grondstoffen, en een heel scala aan andere ecosysteemdiensten. Wetenschappers van naam laten zien welke diensten dat zijn en hoe de bodem inspiratie biedt voor voedsel en technologie voor de toekomst.

https://www.kobo-ho.nl/praktijkverhaal/win-win-winsituatie-utrecht/

Win-win-winsituatie in Utrecht

Win-win-winsituatie in Utrecht
Datum: 30-01-2015
Bron: COB

Door een strategische keuze te maken voor grondwaterwinlocaties, pakt de provincie Utrecht niet alleen de drinkwateropgave aan, maar verruimt ze ook de mogelijkheden voor warmte-koudeopslag (WKO) en ander ondergronds ruimtegebruik in stedelijk gebied.

René van Elswijk, programmamanager Grondwater bij de provincie Utrecht: “De productiecapaciteit van de huidige winlocaties voor drinkwater is niet groot genoeg om in de verwachte vraag van 2040 te voorzien. Daarom hebben we in kaart gebracht waar we geschikte grondwatervoorraden hebben. Vervolgens hebben we bekeken welke gebieden het meest geschikt zijn voor nieuwe winningen.” Er is gekozen voor locaties buiten (toekomstig) stedelijke gebied, waar winning uit diepere lagen – het tweede of derde watervoerende pakket – kan plaatsvinden. Elswijk: “Grondwateronttrekking heeft dan minder effect op natuur en bestaande bebouwing.”

Collega Marian van Asten van het team Bodem en Milieu vervolgt: “Door het benoemen van de strategische grondwatervoorraden is nu ook duidelijk welke gebieden niet in aanmerking komen voor drinkwaterwinning. In deze gebieden hebben we de mogelijkheden voor WKO verruimd. Zo is WKO hier voortaan in alle watervoerende pakketten toegestaan. Het voordeel hiervan is dat er minder snel conflicten ontstaan met ander ondergronds ruimtegebruik van het ondiepe watervoerende pakket, zoals voor parkeerkelders.”

Share this...
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn